Sprawowanie władzy w Kościele

Sprawowanie władzy w Kościele

Pasterze są publicznymi świadkami, a ich potestas testandi fidem znajduje swoją pełnię w potestas iudicandi: biskup nie jest powołany jedynie do składania świadectwa wiary, ale także do oceny i utrzymywania w ładzie jej przejawów u wiernych powierzonych jego trosce pasterskiej. Spełniając to zadanie zrobi wszystko, co możliwe, aby pozyskać przychylność swoich wiernych, ale w końcu będzie musiał przyjąć odpowiedzialność za decyzje, które zgodnie z jego sumieniem okażą się konieczne, myśląc przede wszystkim o przyszłym sądzie Bożym.

Adhortacja Apostolska „Pastores gregis” Jana Pawła II

Na świecie jest obecnie prawie 1,29 mld katolików, ponad 5,3 tys. biskupów i ok. 416 tys. prezbiterów (księży). Wyjaśnijmy zatem, kto i dlaczego zostaje biskupem, a także pośród prezbiterów kim jest proboszcz.

Wyjaśnienia te jednak nie byłoby pełne bez informacji:

„Biskup Kościoła Rzymskiego, w którym trwa urząd udzielony przez Pana samemu Piotrowi, pierwszemu z Apostołów, a który ma być przekazywany jego następcom, jest Głową Kolegium Biskupów, Zastępcą Chrystusa i Pasterzem całego Kościoła tutaj na ziemi. Dlatego, z racji swego urzędu, posiada on najwyższą, pełną, bezpośrednią i powszechną władzę zwyczajną w Kościele, którą może wykonywać zawsze w sposób nieskrępowany”. (kan. 331 KPK)

W wykonywaniu zadania, Biskupowi Rzymskiemu świadczą pomoc biskupi, którzy mogą to czynić w różny sposób, w tym także poprzez Synod Biskupów. Ponadto świadczą mu pomoc kardynałowie, a także inne osoby oraz różne instytucje stosownie do aktualnych potrzeb. Wszystkie te osoby i instytucje, w imieniu i jego władzą wykonują powierzone sobie zadanie dla dobra wszystkich Kościołów, zgodnie z normami określonymi w prawie. (kan. 334 KPK)

„Papież mianuje biskupów w sposób nieskrępowany albo zatwierdza wybranych zgodnie z prawem”. (kan. 377 KPK)

Biskup

Gdy jest vacat (wakat; wakans) na stolicy biskupiej i/lub potrzeby Kościoła partykularnego tego wymagają. Biskup-koadiutor (administrator diecezji) w przypadku śmierci biskupa diecezjalnego lub biskup diecezjalny, jeżeli takie są potrzeby diecezji, w porozumieniu z Konferencją Episkopatu sporządza listę prezbiterów (księży), którzy w jego ocenie nadają się do pełnienia urzędu biskupa. Na liście kandydatów mogą się znaleźć nie tylko księża diecezjalni, ale również zakonni. Wszystko odbywa się w tajemnicy przed kandydatami.

Kandydat na biskupa musi spełniać pięć warunków, które wymienia KPK. Przede wszystkim musi odznaczać się „niezachwianą wiarą, dobrymi obyczajami, pobożnością, gorliwością dusz, pasterską mądrością, roztropnością i ludzkimi cnotami”. Musi mieć również cechy wymagane do pełnienia konkretnego urzędu, który ma mu być powierzony. Kandydat na biskupa musi się też cieszyć dobrą opinią w swoim otoczeniu. Kandydat na biskupa musi mieć co najmiej 35 lat i więcej niż 5 lat kapłaństwa. Nie bez znaczenia jest również wykształcenie. Kandydat powinien mieć doktorat lub co najmniej licencjat (w kościelnej hierarchii naukowej licencjat to stopień pomiędzy magisterium a doktoratem) z Pisma Świętego, teologii lub prawa kanonicznego, uzyskany na uczelni kościelnej. A jeśli nie ma takiego tytułu, powinien wykazać się „prawdziwą biegłością w tych dyscyplinach”. (kan. 378 KPK)

Lista kandydatów, a raczej opis ich sylwetek trafia do nuncjatury apostolskiej. Trzeba bowiem wiedzieć, że kluczową rolę w wyborze biskupa diecezjalnego, czyli takiego, który zarządza daną diecezją, odgrywa nuncjusz apostolski, który jest legatem papieskim.

To on zapoznawszy się z przedstawionymi kandydaturami konsultuje swoje propozycje ze wszystkimi możliwymi środowiskami, ale cały proces przebiega w ścisłej tajemnicy. Nuncjusz przygląda się życiowej drodze kandydatów i przygotowuje szczegółowy opis duchownych, których chce zaproponować papieżowi.

Natomiast zgłasza do Stolicy Apostolskiej listę na których pozostawia już tylko – w jego przekonaniu najlepszych – trzech kandydatów (terno – kandydatura trzech osób na jedno stanowisko).

Kandydatury, czyli informacje na temat prezbiterów przedstawionych do święceń episkopatu ( 1536 KKK)  analizowane są w Kongregacji ds. Biskupów Stolicy Apostolskiej, która przedstawia Ojcu Świętemu swoją opinię. Na tej podstawie papież podejmuje ostateczną decyzję.

Zdarza się, że terna zostają odrzucone. Może się również zdarzyć, że kandydat, który otrzymał nominację odmówi jej przyjęcia. Wtedy cała procedura zaczyna się od nowa. Bywa i tak, że Stolica Apostolska wskazuje własnego kandydata.

Natomiast, gdy Ojciec Święty podejmie pozytywną decyzję, nuncjusz w tajemnicy – i zobowiązując do jej zachowania – informuje o tym kandydata i pyta go, czy przyjmuje nominację.

„Jeśli nie ma prawnej przeszkody, promowany do biskupstwa powinien w ciągu trzech miesięcy od otrzymania apostolskiego pisma przyjąć sakrę biskupią (święcenia eoisjopatu, święcenia biskupie). Ma to nastąpić przed objęciem urzędu”. (kan. 379 KPK)

Rozpoczęcie przez nowo mianowanego biskupa diecezjalnego posługi w diecezji odbywa się w czasie uroczystego wprowadzenia (ingresu) do kościoła katedralnego. Kościół katedralny – zwyczajowo nazywany katedrą to kościół, w którym znajduje się katedra biskupiamiejsce zarezerwowane dla biskupa. Ma ona przypominać biskupowi, że jest powołany do tego, aby służyć braciom, a nie aby jemu służono, ale także jest znakiem jedności w wierze Kościoła partykularnego zgromadzonego wokół biskupa, który wypełniając zadania nauczyciela, kapłana i pasterza prowadzi lud Boży do Królestwa niebieskiego.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że kościół katedralny „ecclesia matrix” lub „ecclesia mater” (kościół matka, macierzysty, założycielski) – jako „matka i głowa wszystkich kościołów diecezji z czasem zyskał miano  „katedra”, a wówczas w odniesieniu do katedry biskupiej zaczęto używać określenia „tron”.

Jednakże już w 1968 roku Stolica Apostolska postanowiła, że katedra biskupia nie powinna przypominać tronu, ale nie należy zmieniać tego, co stanowi zabytek. Dlatego w kościołach katedralnych, gdzie katedrę biskupią tworzono i/lub zmieniano winna ona w swojej prostej formie być miejscem, z którego biskup będzie dobrze widziany przez wiernych i będzie jasne, że rzeczywiście przewodniczy wspólnocie wiernych.

Niestety ten przepis – pomimo upływu już ponad półwiecza od jego wydania – w większości kościołów katedralnych w Polsce nie został nigdy wprowadzony, a więc polscy biskupi nadal najczęściej zasiadają na „tronach”. Co nie dziwi, gdyż martwym również jest wskazanie Stolicy Apostolskiej, aby zaniechać stosowania tytułów wskazujących na pychę i świadczących o wywyższaniu się biskupów ponad wiernych (np. ekscelencjo). Oczywiście te tytuły stosuje się – nie tylko w Kościele – jako formy grzecznościowe np. w korespondencji, ale zarazem w Kościele są one w sposób szczegółny obecne. – czytaj więcej >>>

W Kodeksie prawa kanonicznego (Codex iuris canonici – skrót:CIC) czytamy: „Przed kanonicznym objęciem swego urzędu, promowany winien złożyć wyznanie wiary oraz przysięgę wierności wobec Stolicy Apostolskiej, według formuły zatwierdzonej przez tę samą Stolicę Apostolską”. (kan. 380 KPK)

Stąd też w Kościele do chwili obecnej pozostał zwyczaj ingresu, czyli jak nazywa go „Caeremoniale Episcoporum”, przyjęcia biskupa w jego kościele katedralnym. Zwyczaj odbywania ingresu wywodzi się z praktyki prawa rzymskiego. Według niego wejście do budowli, czy posiadłości oznaczało wejście w jej posiadanie, możliwość zarządzania i dysponowania nią.

Poszczególne części liturgii związanej z objęciem diecezji przez biskupa wymownie uświadamiają, że nowy biskup rozpoczyna pełnienie swojej posługi, której głównymi zadaniami jest głoszenie słowa Bożego (nauczanie), celebrowanie liturgii (uświęcanie) oraz prowadzenie ludu Bożego do zbawienia (pasterzowanie).

„Biskupowi diecezjalnemu w powierzonej mu diecezji przysługuje wszelka władza zwyczajna, własna i bezpośrednia, jaka jest wymagana do jego pasterskiego urzędu, z wyłączeniem tych spraw, które na mocy prawa lub dekretu Papieża są zarezerwowane najwyższej lub innej władzy kościelnej”. (k.an. 381 § 1. KPK)

„Wypełniając swoją pasterską posługę, biskup diecezjalny winien się troszczyć o wszystkich wiernych powierzonych jego pieczy, bez względu na ich wiek, pozycję czy narodowość, zarówno o stałych mieszkańców, jak i o tych, którzy czasowo przebywają na jego terytorium, okazując apostolską troskę także wobec tych, którzy z racji warunków swego życia nie mogą wystarczająco korzystać ze zwyczajnej formy pasterzowania oraz wobec niepraktykujących”. (kan. 383  § 1. KPK)

Jak czytamy w „Dekrecie o pasterskich zadaniach biskupów” / czytaj >>> /, biskup posiadając pełnię kapłaństwa jest następcą Apostołów postawionym przez Ducha Świętego, jako pasterz. Chrystus bowiem dał Apostołom oraz ich następcom nakaz i władzę, by nauczali wszystkie narody, uświęcali ludzi w prawdzie oraz obejmowali ich troską pasterską. Z tej racji biskup stał się przez Ducha Świętego, który został mu dany, prawdziwym i autentycznym nauczycielem wiary, kapłanem i pasterzem.

I to z tej racji biskupowi należy się szacunek oraz posłuszeństwo. Po zajęciu przez biskupa katedry wyrazy czci i szacunku (homagium) składają mu jego najbliżsi współpracownicy: biskupi pomocniczy, przedstawiciele duchowieństwa (prezbiter i diakon), osoby życia konsekrowanego i wierni świeccy. Podczas ingresu duże znaczenie ma także błogosławieństwo, jakiego udziela nowy biskup zgromadzonemu Kościołowi.

Czytaj również: Posynodalna Adhortacja Apostolska „Pastores gregis” Jana Pawła II – O biskupie słudze Ewangelii Jezusa Chrystusa dla nadziei świata

Proboszcz

Proboszcz jest własnym pasterzem zleconej sobie parafii, podejmującym pasterską troskę o powierzoną mu wspólnotę pod władzą biskupa diecezjalnego. Powołany jest do uczestnictwa w posłudze Chrystusa, ażeby dla tejże wspólnoty wykonywał zadania nauczania, uświęcania i kierowania, przy współpracy także innych prezbiterówi, diakonów oraz niosących pomoc wiernych świeckich, zgodnie z przepisami prawa. (kan. 519 KPK)

Proboszczem może zostać prezbiter. (kan. 521 KPK). Wakującą (bez proboszcza) parafię biskup diecezjalny powinien powierzyć temu, kogo po rozważeniu wszystkich okoliczności, uzna za odpowiedniego do wypełniania w niej parafialnej posługi, wykluczając wszelki wzgląd na osobę. Aby urobić sobie sąd o zdatności, winien wysłuchać zdania dziekana i przeprowadzić odpowiednie badania, zasięgnąć, jeśli potrzeba, opinii niektórych prezbiterów oraz wiernych świeckich. (kan, 524 KPK)

Gdy z powodu nagłej śmierci, ciężkiej choroby lub z innych ważnych powodów parafia nie posiada proboszcza, wówczas zarządza nią administrator lub inny zarządca ustanowiony przez biskupa .(kan. 525 KPK)

” Kto jest promowany do podjęcia troski pasterskiej w parafii, otrzymuje ją i obowiązany jest pasterzować od momentu jej objęcia w posiadanie. Proboszcza wprowadza w posiadanie ordynariusz miejsca lub kapłan przez niego delegowany, zachowując sposób przewidziany prawem partykularnym lub zgodnym z prawem zwyczajem. Dla słusznej wszakże przyczyny tenże ordynariusz może dyspensować od tego sposobu. W takim wypadku dyspensa podana do wiadomości parafii zastępuje objęcie w posiadanie”. (kan. 527 § 1. i 2.  KPK)

„Proboszcz jest obowiązany zatroszczyć się o to, ażeby przybywającym w parafii głoszone było nieskażone słowo Boże. Stąd zabiega o to, by wierni byli właściwie o prawdach wiary pouczeni, zwłaszcza przez głoszenie homilii w niedziele i święta nakazane oraz przez nauczanie katechetyczne. Popiera też dzieła, poprzez które jest propagowany duch ewangeliczny, również w zakresie sprawiedliwości społecznej. W sposób szczególny troszczy się o katolickie wychowanie dzieci i młodzieży. Wszelkimi siłami zabiega, korzystając także z pomocy wiernych, ażeby ewangeliczne orędzie dotarło również do tych, którzy przestali praktykować albo nie wyznają prawdziwej wiary.

Proboszcz troszczy się o to, ażeby sprawowanie Echarystii stało się centrum parafialnego zgromadzenia wiernych. Pracuje nad tym, by wierni wzmacniali się przez pobożne uczestniczenie w sakramentach, a zwłaszcza często przystępowali do sakramentów Najświętszej Echarystii i pokuty. Stara się również o to, by wierni modlili się, także w rodzinach, oraz świadomie i czynnie uczestniczyli w liturgii. Proboszcz, pod władzą biskupa diecezjalnego, winien kierować liturgią w swojej parafii i czuwać nad tym, by nie wkradły się do niej nadużycia”. (kan. 528 KPK)

„Pragnąc dobrze wypełnić funkcję pasterza, proboszcz powinien starać się poznać wiernych powierzonych jego pieczy. Winien zatem nawiedzać rodziny, uczestnicząc w troskach wiernych, zwłaszcza niepokojach i smutku, oraz umacniając ich w Panu, jak również – jeśli w czymś nie domagają – roztropnie ich korygując. Gorącą miłością wspiera chorych, zwłaszcza bliskich śmierci, wzmacniając ich troskliwie sakramentami i polecając ich dusze Bogu. Szczególną troską otacza biednych, cierpiących, samotnych, wygnańców oraz przeżywających szczególne trudności. Stara się wreszcie o to, by małżonkowie i rodzice otrzymali pomoc do wypełniania własnych obowiązków oraz popiera wzrost życia chrześcijańskiego w rodzinach.

Proboszcz uznaje i popiera własny udział wiernych świeckich w misji Kościoła, udzielając również poparcia ich stowarzyszeniom o celach religijnych. Współpracuje z własnym biskupem i diecezjalnym prezbiterium, zabiegając także o to, by wierni troszczyli się o parafialną wspólnotę, czuli się członkami zarówno diecezji, jak i Kościoła powszechnego, oraz uczestniczyli w rozwijaniu lub podtrzymywaniu tej wspólnoty”. (kan. 529 KPK)

Warto wiedzieć, iż co do zasady „Proboszcz winien cieszyć się stałością i dlatego ma być mianowany na czas nieokreślony.” (kan. 622 KPK) Proboszcz powinien rezydować na terenie parafii i w ciągu roku (za zewoleniem biskup) nie powinien jej opuszczać (w sposób ciągły lub z przerwami) na dłużej niż miesiąc.

Do funkcji specjalnie powierzonych proboszczowi (kan. 530 KPK) należą następujące:

1° udzielanie chrztu;
2° udzielanie sakramentu bierzmowania osobom znajdującym się w niebezpieczeństwie śmierci, według przepisu kan. 883, n. 3;
3° udzielanie Wiatyku i namaszczenia chorych, z zachowaniem wszakże przepisu kan. 1003, §§ 2 i 3, a także udzielanie apostolskiego błogosławieństwa;
4° asystowanie przy zawieraniu małżeństw i błogosławieniu małżeństw;
5° odprawianie pogrzebów;
6° świecęnie źródła chrzcielnego w okresie wielkanocnym, prowadzenie procesji poza kościołem oraz dokonywanie uroczystych poświęceń poza kościołem;
7° bardziej uroczyste sprawowanie Echarystii w niedziele i święta.

Parafia posiada osobowość prawną, a „w załatwianiu wszystkich czynności prawnych proboszcz występuje w imieniu parafii, zgodnie z przepisami prawa”. (ka. 532 KPK)

Kodeks prawa kanonicznego w rodziale VI (kan. 515 – 552 ) „Parafie, proboszczowie i wikariusze parafialni” w sposób bardzo szczegółowy określa obowiązki i uprawnienia proboszczów oraz pomagającym im w pracy duszpasterskiej wikariuszy.

Czytaj: Kodeks prawa kanonicznegopdf / www

Liturgiczne wprowadzenie nowo mianowanego proboszcza powinno dokonać się podczas mszy świętej w niedzielę lub w uroczystość, w obecności licznie zgromadzonych parafian. W imieniu Arcybiskupa do wspólnoty parafialnej wprowadza go dziekan, wicedziekan lub inny kapłan delegowany przez biskupa. Liturgii przewodniczy nowo mianowany proboszcz. Jeśli to możliwe, wraz z nim koncelebruje dziekan i kapłani pracujący w danej parafii. Obrzęd ten można dostosowywać do sytuacji konkretnej wspólnoty parafialnej.

Nowy proboszcz publicznie wyznaje wiarę poprzez Credo – „Ja, ….. NN, wiarą mocną wierzę we wszystkie i poszczególne prawdy zawarte w Symbolu wiary i wyznaję je, a mianowicie: Wierzę w jednego Boga..„. – w całości wypowiedziane, dodając po słowie „Amen” : „

„Wierzę również mocno w to, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym przez Tradycję, a co Kościół jako objawione przez Boga, podaje do wierzenia, tak w Nauczaniu uroczystym, jak i zwyczajnym Nauczaniu powszechnym.

Z przekonaniem przyjmuje i uznaję również wszystkie i poszczególne prawdy, które Kościół w sprawach wiary i moralności podaje w sposób ostateczny.

Przyjmuję nadto z religijnym posłuszeństwem woli i umysłu naukę głoszoną przez Papieża, czy też przez Kolegium Biskupów sprawujących autentyczny Urząd Nauczycielski, także wtedy gdy nie jest ona podawana z intencją definitywnego jej określenia„.

Po czym – trzymając prawą dłoń na Ewangelii umieszczonej na ołtarzu, składa przysięgę wierności:

Ja, …..NN, obejmując urząd proboszcza, przyrzekam, że zarówno w słowach, jak w postępowaniu będę zawsze zachowywał jedność z Kościołem katolickim.

Z największą starannością i wiernością będę wypełniał obowiązki, które zostały mi powierzone wobec Kościoła tak powszechnego, jak i partykularnego, w którym do mojego posługiwania, wypełnianego zgodnie z przepisami prawa, zostałem powołany.

W spełnianiu zadania, powierzonego mi w imieniu Kościoła, będę zachowywał nienaruszony depozyt wiary, będę go wiernie przekazywał i objaśniał oraz będę odrzucał wszelkie doktryny jemu przeciwne.

Będę zachowywał i umacniał dyscyplinę wspólną dla całego Kościoła i będę troszczył się o przestrzeganie praw kościelnych, w szczególności tych, które zawiera Kodeks Prawa Kanonicznego.

Będę zachowywał z chrześcijańskim posłuszeństwem to, co ogłaszają Pasterze jako autentyczni nauczyciele i stróże wiary, oraz postanawiają jako rządcy Kościoła. Biskupom diecezjalnym będę wiernie służył pomocą, aby działalność apostolska, która ma być wypełniana w imieniu i z polecenia Kościoła, była urzeczywistniana w jedności z tymże Kościołem.

Tak mi dopomóż Bóg i ta święta Ewangelia, której dotykam moimi rękami„.

W sprawowaniu posługi duszpasterskiej oraz zarządzaniu parafią proboszczowi pomagają i głosem doradczym służą: Duszpasterska rada praafialna oraz Ekonomiczna (gospodarcza) rada parafialna. Szczególnie ta druga rada – będąca gremium osób różnych profesji i niejednokrotnie z bogatym doświadczeniem życiowym – winna brać na siebie ciężar wszelkich czynności związanych z remontami i inwestycjami w parafii.

● Pozycja kanoniczna osób fizycznych

Niejako przy okazji warto przypomnieć, iż według Kodeksu prawa kanonicznego parafianinem jest osoba zamieszkująca na terenie parafii na stałe (kan. 100 KPK) lub przebywająca tymczasowo, lecz co najmniej 3 miesiące (kan. 101 § 2 KPK). Zarówno przez zamieszkanie stałe jak i tymczasowe, każdy uzyskuje własnego proboszcza (kan. 107 § 1 KPK). Proboszczem własnym jest proboszcz miejsca aktualnego pobytu (kan. 107 § 3 KPK).

Wobec powyższych uregulowań prawnych wynikających z prawa obowiązującego w Kościele fakt stałego lub tymczasowego zameldowania na mocy przepisów prawa cywilnego nie określa uprawnień parafianina. Osoba zameldowana, lecz która nie przebywa na terenie parafii wszelkie formalności np. związane z chrztem, byciem rodzicem chrzestnym, ślubem lub pogrzebem załatwia z proboszczem parafii właściwej dla aktualnego miejsca swojego pobytu.

/ jres. /

Close Menu

Zamówienie pakietu EXTRA

[contact-form-7 404 "Not Found"]

Zamówienie pakietu PREMIUM

[contact-form-7 404 "Not Found"]

Zamówienie pakietu SUPER

[contact-form-7 404 "Not Found"]

Zamówienie pakietu STANDARD

[contact-form-7 404 "Not Found"]

Zamówienie pakietu BASIC

[contact-form-7 404 "Not Found"]